Je hebt vast wel eens gehoord van plastic afval in de oceaan, maar wist je dat het grootste deel van dat plastic zo klein is dat je het bijna niet ziet? Dit zijn microplastics: minuscule plasticdeeltjes, kleiner dan 5 millimeter.
Microplastics ontstaan op twee manieren:
- Primaire microplastics: Deze deeltjes zijn van oorsprong al zo klein en worden bijvoorbeeld gebruikt in scrubs en tandpasta.
- Secundaire microplastics: Dit zijn stukjes plastic die afbreken van grotere voorwerpen, zoals flessen, autobanden of kleding.
Waarom is dit een probleem?
Omdat ze zo klein zijn, verspreiden microplastics zich overal: in de bodem, in rivieren en in oceanen. Vissen, vogels en andere dieren verwarren ze met voedsel en krijgen ze binnen. Via de voedselketen komen ze uiteindelijk ook in ons eigen voedsel terecht.
Wat kun je doen?
Door minder plastic te gebruiken en afval goed te scheiden, help je voorkomen dat er nieuw plastic in de natuur terechtkomt. Samen maken we het verschil!
Bijna iedereen heeft microplastics in zijn of haar lichaam. Deze minuscule deeltjes zijn overal te vinden en komen binnen via de lucht die we inademen, het voedsel dat we eten en het water dat we drinken.
Hoe komen microplastics in ons lichaam?
De belangrijkste manieren waarop we worden blootgesteld aan microplastics zijn:
- Voedsel en drank: Microplastics zitten in veel producten, zoals zout, zeevruchten, fruit, groente en zelfs bier en drinkwater. Ze komen in het voedsel terecht door vervuiling van het milieu of via de verpakking.
- Inademing: Microplastics zijn ook in de lucht aanwezig, zowel buiten als binnen in huis. Ze komen los van kleding, tapijten en meubels en kunnen worden ingeademd, waarna ze zich in de longen kunnen nestelen.
Waar worden microplastics gevonden?
Wetenschappers hebben microplastics gevonden in het bloed, de placenta, longen, darmen, testikels, sperma, moedermelk en zelfs urine.
- Bloed
- Placenta
- Longen
- Darmen
- Testikels en sperma
- Moedermelk
De aanwezigheid in de placenta en moedermelk betekent dat blootstelling al vroeg begint.
Gezondheidsrisico’s
Het onderzoek naar de effecten van microplastics op onze gezondheid is nog in ontwikkeling, maar de eerste bevindingen zijn zorgwekkend. Microplastics kunnen:
- Ontstekingen veroorzaken
- Schade aan cellen toebrengen
- Mogelijk geassocieerd worden met bepaalde ziektes, zoals hart- en vaatziekten
De chemische stoffen die aan plastic worden toegevoegd, zoals BPA en ftalaten, kunnen uit de deeltjes lekken en hormoonverstoring en andere gezondheidsproblemen veroorzaken.
Hoewel de exacte risico’s nog niet volledig bekend zijn, toont onderzoek aan dat microplastics een groeiend probleem vormen.
Microplastics: de onzichtbare vijand van de natuur.
Microplastics zijn plasticdeeltjes kleiner dan een vingernagel. Ze zijn bijna niet met het blote oog te zien, maar ze zijn overal. Deze kleine deeltjes vormen een grote bedreiging voor het milieu.
Hoe ontstaan ze?
- Van kleding: Kleding van synthetische stoffen, zoals fleece of acryl, verliest bij elke wasbeurt plasticvezels.
- Banden. Een onverwachte bron van microplastics: Wanneer we denken aan plasticvervuiling, denken we meestal aan weggegooide flessen en zakjes. Maar de waarheid is dat een van de grootste bronnen van microplastics recht onder onze neus (en onder onze auto’s) ligt: de banden van onze voertuigen.
- Hoe ontstaat het? Een autoband is gemaakt van synthetisch rubber, een vorm van plastic, vermengd met andere chemicaliën. Elke keer dat een auto rijdt, ontstaat er wrijving tussen de band en het wegdek. Deze wrijving zorgt ervoor dat er minuscule deeltjes afbreken en in de lucht komen. Dit proces staat bekend als bandenslijtage. De deeltjes die hierbij vrijkomen zijn microplastics, vaak kleiner dan 5 millimeter.
- De omvang van het probleem Onderzoek toont aan dat bandenslijtage een van de grootste bronnen van microplasticvervuiling is, soms zelfs groter dan de plasticvervuiling door verpakkingen. De hoeveelheid deeltjes die vrijkomt is enorm: wereldwijd komt er elk jaar naar schatting 6 miljoen ton aan bandenslijtagedeeltjes in het milieu terecht. In Nederland alleen al gaat het om duizenden tonnen per jaar.
- Wat gebeurt er met de deeltjes? De plasticdeeltjes van banden verspreiden zich op twee manieren:
- Via de lucht: De lichtste deeltjes waaien op en worden door de wind verspreid over land en zee.
- Via het water: De deeltjes die op het wegdek blijven liggen, worden met regenwater weggespoeld. Ze belanden via het riool en de waterzuivering in onze sloten, rivieren en uiteindelijk de zee.
- Eenmaal in het milieu, gedragen deze deeltjes zich net als andere microplastics: ze worden opgegeten door dieren en kunnen zo in de voedselketen terechtkomen, met alle schadelijke gevolgen van dien.
- Wat kunnen we doen? Het aanpakken van dit probleem begint met bewustwording. Hoewel je de samenstelling van een band niet kunt veranderen, kun je wel je gedrag aanpassen:
- Minder rijden: Gebruik vaker de fiets, loop of neem het openbaar vervoer.
- Rustiger rijden: Door minder hard te remmen en op te trekken, slijten je banden minder snel.
- Juiste bandenspanning: Zorg dat je banden altijd de juiste spanning hebben. Dit zorgt voor minder wrijving en dus minder slijtage.
- Door bewuster te zijn van je vervoerskeuzes, help je de onzichtbare stroom van microplastics te verminderen.
- Groter afval: Flessen en verpakkingen die in de natuur terechtkomen, vallen uiteen door zon, wind en golven. Ze worden steeds kleiner en vormen uiteindelijk microplastics.
Wat gebeurt er met microplastics?
Omdat ze zo licht zijn, verspreiden microplastics zich gemakkelijk via lucht en water. Ze komen overal terecht: op het strand, in bossen en zelfs in de diepzee. En dit heeft ernstige gevolgen voor de natuur:
- Microplastics trekken giftige chemische stoffen aan zoals pesticiden en zware metalen. Wanneer dieren deze deeltjes opeten, krijgen ze niet alleen plastic binnen, maar ook deze gevaarlijke gifstoffen.
- Vogels, vissen en andere dieren verwarren microplastics met voedsel. Hun magen raken vol met plastic, waardoor ze verhongeren of ernstige gezondheidsproblemen krijgen. Dit kan leiden tot sterfte en verstoort hele ecosystemen.
- Microplastics zijn bijna onuitroeibaar. Ze breken weliswaar af in steeds kleinere stukjes, maar verdwijnen nooit volledig. Ze hopen zich op in de bodem, in het water en in de lucht, en zijn vrijwel onmogelijk uit het milieu te verwijderen.
- In de zee worden microplastics als eerste gegeten door plankton en kleine zeedieren. Via de voedselketen bereiken ze vervolgens grotere vissen, vogels en zeezoogdieren. Uiteindelijk komen ze ook bij ons op het bord terecht.
- Microplastics verminderen de vruchtbaarheid van bodem en water. Ze verstoren de opname van voedingsstoffen door planten en andere organismen, waardoor ecosystemen verzwakken.
De schade aan de natuur is enorm en groeit elke dag. Daarom is het zo belangrijk dat we nu in actie komen.
Onze rol: Help de onzichtbare strijd!
Kleding van natuurlijke materialen, letten op plastic in cosmetica, en altijd je afval in de prullenbak gooien zijn goede eerste stappen. Word een Plastic Piet-held; elke actie telt!
Help de onzichtbare strijd!
Je ziet ze niet, maar ze zijn overal: microplastics. Kleine deeltjes, grote problemen. Ze vervuilen onze rivieren, zeeën en bodems. Ze komen terecht in onze vissen en vogels. En uiteindelijk ook in ons.
Maar we kunnen ze stoppen. Samen met jou!
- Kies voor kleding van natuurlijke materialen.
- Let op verborgen plastic in cosmetica.
- En gooi je afval altijd in de prullenbak.
Doe mee en word een Plastic Piet-held. Want elke kleine actie helpt.