Snoeppapiertjes en sigarettenpeuken: kleine rommel, groot probleem
Op straat, in parken en bij bushaltes zie je ze overal: gekleurde snoeppapiertjes, platgetrapte kauwgom en kleine sigarettenpeuken. Veel mensen denken: “Ach, dat is maar klein afval, dat doet toch geen kwaad?” Maar juist deze kleine stukjes zwerfafval zorgen samen voor grote schade aan de natuur en een rommelige leefomgeving.
In Nederlandse steden bestaat een groot deel van het zwerfafval uit verpakkingen, papier en peuken. Rond scholen en winkelcentra vind je vooral snoeppapiertjes, chipszakjes en drankverpakkingen; in uitgaansgebieden en bij bushaltes zijn sigarettenpeuken veruit het meest gevonden afval. Zo ontstaat stap voor stap een landschap vol “kleine rommel” die samen een groot probleem vormt.zwerfafval.rijkswaterstaat
Sigarettenpeuken: kleine filters, grote gifbron
Een sigaret houdt niet op bij de laatste trek: het filter blijft achter. In zo’n filter zit plastic (cellulose-acetaat) én een mix van giftige stoffen zoals nicotine, zware metalen en resten van teer. Als een peuk op de grond ligt, spoelen deze stoffen langzaam uit bij regen en komen ze terecht in de bodem en in het water.
Onderzoek laat zien dat één enkele sigarettenpeuk grote hoeveelheden water kan vervuilen en schadelijk is voor waterorganismen zoals vissen, schelpdieren en kleine waterdiertjes. Dieren kunnen ook per ongeluk peuken opeten, omdat ze de kleine stukjes verwarren met voedsel, waardoor ze plastic en gif binnenkrijgen.
Daarnaast zijn sigarettenfilters gemaakt van plastic vezels die heel langzaam afbreken. In plaats van te verdwijnen vallen ze uiteen in steeds kleinere deeltjes: microplastics. Die kunnen zich makkelijk verspreiden via water en wind en komen uiteindelijk terecht in rivieren, meren en zeeën.
Snoeppapiertjes, folies en kauwgom
Snoeppapiertjes en chipszakjes lijken vaak van papier, maar zitten meestal vol kunststoflagen of zijn helemaal van plastic. Als dit in de natuur terechtkomt, wordt het door zonlicht en slijtage langzaam afgebroken tot kleine plastic fragmenten, die moeilijk op te ruimen zijn en kunnen bijdragen aan de microplastics in het milieu.milieucentraal
Kauwgom is een ander hardnekkig probleem. Veel kauwgomsoorten bevatten synthetische rubber en kunststoffen, waardoor ze nauwelijks verteren. Op stoepen en pleinen kunnen kauwgomplekken jarenlang blijven zitten en zijn ze alleen met speciale schoonmaakmachines te verwijderen. Dat kost gemeenten veel tijd en geld die ook aan andere groene maatregelen besteed zouden kunnen worden.
Waarom dit extra vervelend is in de stad
Kleine stukjes afval zoals peuken en papiertjes verdwijnen gemakkelijk in putten, greppels en struiken. Via het riool en afstromend regenwater kunnen deeltjes in sloten, kanalen en uiteindelijk in rivieren belanden. Een deel komt via overstorten en waterzuiveringsinstallaties in het oppervlaktewater terecht, waar dieren ermee in contact komen.
Bovendien werkt rommel aanstekelijk: als ergens al veel papiertjes en peuken liggen, zijn mensen sneller geneigd er zelf ook iets bij te gooien. Dit “broken windows”-effect zorgt ervoor dat een buurt snel vuiler wordt als er niet regelmatig wordt schoongemaakt en als er weinig prullenbakken zijn.zwerfafval.
Wat kan jij doen?
- Gooi snoeppapiertjes, wikkels en folies altijd in een prullenbak of neem ze mee tot je een bak vindt.milieucentraal
- Spuug kauwgom niet op straat, maar wikkel het in een papiertje en gooi het in de afvalbak.milieucentraal
- Rook je (of een volwassene in je buurt)? Gebruik een asbak of zakasbak en gooi peuken nooit op de grond, in het zand of in het water.ecomondo+1
- Organiseer met klas, club of buurt een “peuken- en papiertjes-actie” en tel hoeveel stuks je in een uur kunt opruimen; dat levert vaak schokkende aantallen op en maakt het probleem zichtbaar.zwerfafval.rijkswaterstaat
Door te laten zien dat zelfs de kleinste stukjes afval meetellen, maak je anderen bewust. Als iedereen zijn papiertjes, kauwgom en peuken netjes weggooit, wordt Nederland schoner, veiliger voor dieren en een stuk mooier om in te wonen en te spelen.